دفتر جدیدی گرفتهاید یا شرکتتان توسعه یافته و حالا باید از صفر یک سیستم ارتباطی پایدار راه بیندازید؟ بدون یک نقشه مشخص، احتمال هدر رفتن بودجه و زمان شما بسیار بالاست.
راه اندازی شبکه اولین و مهمترین قدم برای ایجاد ارتباط امن، سریع و پایدار بین سیستمهای کارمندان شماست. اگر این زیرساخت از ابتدا اصولی چیده نشود، قطعیهای مداوم کلافهتان میکند.
در این راهنما، صفر تا صد پیادهسازی شبکه سازمانی را به زبان ساده بررسی میکنیم تا بدانید دقیقاً به چه تجهیزاتی نیاز دارید و بودجه خود را چگونه مدیریت کنید.
نیازسنجی برای راه اندازی شبکه کامپیوتری
خرید تجهیزات بدون شناخت نیازهای واقعی شرکت، مثل دور ریختن سرمایه است. پیش از هر اقدامی برای برپاسازی زیرساخت شبکه، باید وضعیت فعلی و آینده کسبوکارتان را شفاف کنید.
در این مرحله، مهندسان شبکه با مدیران شرکت جلسه میگذارند تا نیازمندیهای دقیق نرمافزاری و سختافزاری را استخراج کنند.
چکلیست نیازسنجی شبکه:
- شرکت شما در حال حاضر چند کارمند دارد و تا ۵ سال آینده به چند نفر میرسد؟
- آیا نرمافزارهای سنگین حسابداری یا اتوماسیون اداری تحت شبکه دارید؟
- حجم انتقال دادههای روزانه بین کارمندان چقدر است؟
- آیا به ارتباط از راه دور (دورکاری) برای کارمندان نیاز دارید؟
- بودجه تخصیصیافته برای ایجاد شبکه شرکت چقدر است؟
بنابراین موارد با پاسخ به این سوالات، دقیقاً میفهمید که به یک سرور قدرتمند نیاز دارید یا یک سیستم ساده هم کارتان را راه میاندازد؛ در نتیجه از خریدهای مازاد جلوگیری میشود.
طراحی توپولوژی؛ نقشه نصب شبکه اداری
توپولوژی شبکه (یعنی نقشهای که نشان میدهد دستگاهها و سیستمها چطور به هم وصل میشوند) پایه و اساس پایداری سیستم شماست. انتخاب طرح اشتباه باعث میشود با قطعی یک کابل، کل ارتباطات شرکت قطع شود.
برای طراحی شبکه کامپیوتری، سه مدل رایج وجود دارد که باید بر اساس معماری ساختمان و نیاز شرکت انتخاب شوند.
انتخاب تجهیزات برای برپاسازی زیر ساخت شبکه
پس از تایید نقشه، نوبت به خرید تجهیزات میرسد. برای راه اندازی شبکه استاندارد، شما به ترکیبی از تجهیزات پسیو (بدون نیاز به برق مثل کابل) و اکتیو (نیازمند برق و پردازش) نیاز دارید.
- سوییچ (Switch): قلب تپنده شبکه است. دستگاهی که تمام کامپیوترها، پرینترها و سرورها را به هم متصل میکند. برای یک شرکت ۳۰ نفره معمولاً به یک یا دو سوییچ ۲۴ پورت نیاز دارید.
- روتر (Router): روتر یا مسیریاب، شبکه داخلی شرکت شما را به دنیای بیرون (اینترنت یا شعب دیگر) متصل میکند.
- فایروال (Firewall): دیوار آتش یا نگهبان شبکه شماست. این دستگاه جلوی ورود هکرها و بدافزارها به اطلاعات حساس مالی و اداری شرکت را میگیرد.
- پچپنل (Patch Panel): یک قطعه فلزی که کابلها قبل از ورود به سوییچ به آن وصل میشوند تا کابلکشی مرتب و عیبیابی آسان شود.
- اکسسپوینت (Access Point): دستگاهی که اینترنت و شبکه داخلی را به صورت بیسیم (Wi-Fi) در محیط شرکت پخش میکند.
نصب و پیکربندی شبکه (اکتیو و پسیو)
اجرای شبکه شامل دو فاز اصلی است. اول کابلکشی فیزیکی و سپس تنظیمات نرمافزاری که به آن پیکربندی میگویند.
در فاز پسیو، داکتکشی و کابلکشیها طبق استانداردهای روز انجام میشود تا هم ظاهر شرکت زیبا بماند و هم نویز روی کابلها نیفتد.
در فاز اکتیو، تنظیماتی مثل راهاندازی اکتیودایرکتوری (Active Directory) برای مدیریت دسترسی کارمندان و ایجاد VLAN (شبکههای مجازی مستقل) برای جداسازی ترافیک بخشهای مختلف (مثل مالی و فروش) انجام میشود.
تفاوت پسیو و اکتیو در برپاسازی زیرساخت شبکه
یکی از سوالات رایج مدیران هنگام بررسی پیشفاکتورهای راه اندازی شبکه ، تفاوت بخشهای اکتیو (Active) و پسیو (Passive) است. دانستن این تفاوت به شما در مدیریت هزینهها کمک زیادی میکند.
بخش پسیو شبکه شامل تمام تجهیزاتی است که نیازی به جریان برق ندارند و فقط بستر فیزیکی انتقال اطلاعات را فراهم میکنند. کابلکشیها، داکتها، رکها (محفظه فلزی نگهداری تجهیزات) و پچپنلها همگی در دسته پسیو قرار میگیرند.
بخش اکتیو شبکه شامل تجهیزات هوشمندی است که برای کار کردن به برق نیاز دارند و دیتا را پردازش یا هدایت میکنند. سوییچها، روترها، سرورها و فایروالها جزو تجهیزات اکتیو محسوب میشوند.
اگر کابلکشی (پسیو) شرکت را با استفاده از مرغوبترین کابلها انجام دهید، در آینده برای ارتقای سرعت شبکه نیازی به تخریب دیوارها ندارید و فقط با تعویض یک سوییچ (اکتیو) سرعت کل سیستم چند برابر میشود.
تست شبکه و بررسی پهنای باند
وقتی تمام کابلها کشیده شد و دستگاهها روشن شدند، کار تمام نشده است. حالا باید شبکه زیر بار واقعی تست شود.
متخصصان شبکه با نرمافزارهای مانیتورینگ، پهنای باند را بررسی میکنند تا مطمئن شوند هیچ افت سرعتی هنگام انتقال فایلهای حجیم وجود ندارد.
نتیجه این بخش : تست دقیق باعث میشود در روز افتتاح دفتر جدید، کارمندان با خطای قطعی سرور یا کندی سیستم اتوماسیون مواجه نشوند.
امنیت در راه اندازی شبکه سازمانی؛ خط قرمز شرکتها
نصب شبکه اداری فقط به معنی وصل کردن چند کامپیوتر به هم نیست؛ بلکه باز کردن دروازهای است که اگر نگهبان نداشته باشد، اطلاعات حساس شما به سرقت میرود.
بسیاری از شرکتهای ایرانی به دلیل جدی نگرفتن امنیت در زمان ایجاد شبکه شرکت، درگیر باجافزارها (ویروسهایی که اطلاعات را قفل کرده و درخواست پول میکنند) میشوند.
برای تامین امنیت در راه اندازی شبکه ، تنظیمات اولیه روترها باید به درستی انجام شود و از فایروالهای قدرتمند برای فیلتر کردن ترافیک ورودی و خروجی استفاده گردد.
جلوگیری از دسترسیهای غیرمجاز داخلی
امنیت فقط مربوط به هکرهای خارج از شرکت نیست. در شبکههای سازمانی استاندارد، دسترسی کارمندان محدود میشود.
به عنوان مثال، با راه اندازی شبکه به صورت اصولی و استفاده از VLAN (شبکههای مجازی مستقل)، سیستمهای بخش فروش نمیتوانند به فایلهای سرور مالی دسترسی داشته باشند.
همچنین بستن پورتهای USB روی سیستمهای حساس، از خروج غیرمجاز اطلاعات توسط افراد داخلی جلوگیری میکند.
سیستم بکاپگیری دورهای (Backup)
حتی با بهترین فایروالها، خطر خرابی سختافزار همیشه وجود دارد. بنابراین، پیکربندی یک سیستم بکاپگیری اتوماتیک در راه اندازی شبکه الزامی است.
این سیستم معمولاً دادههای مهم را در پایان هر روز کاری روی یک فضای ذخیرهسازی جداگانه (مثل NAS Storage) کپی میکند.
با صرف درصد کمی از بودجه پروژه راه اندازی شبکه برای خرید فایروال و سیستم بکاپ، در صورت بروز هرگونه حمله سایبری یا سوختن هارد دیسک، اطلاعات مالی و دیتابیس مشتریان شما در کمتر از چند ساعت بازمیگردد.
طراحی و استانداردهای اتاق سرور در ایجاد شبکه شرکت
اگر شرکت شما بیش از ۳۰ پرسنل دارد یا از نرمافزارهای یکپارچه سنگین استفاده میکنید، به فضایی به نام اتاق سرور (Server Room) نیاز دارید.
اتاق سرور مغز متفکر شبکه شماست و برای کارکرد بدون وقفه (یا همان آپتایم 99.9%) نیازمند رعایت استانداردهای فیزیکی خاصی است.
تجهیزات شبکه در اثر پردازش اطلاعات گرمای زیادی تولید میکنند. بنابراین، نصب سیستمهای سرمایش و تهویه مطبوع استاندارد در راه اندازی شبکه کاملاً حیاتی است.
برق اضطراری (UPS)؛ تضمین پایداری شبکه
قطعی ناگهانی برق شهری میتواند باعث سوختن قطعات گرانقیمت سرور یا از بین رفتن اطلاعات ذخیرهنشده کارمندان شود.
برای جلوگیری از این فاجعه، در زمان پیادهسازی شبکه سازمانی، دستگاههای منبع تغذیه بیوقفه (UPS) نصب میشوند.
این دستگاهها دارای باتریهای قدرتمندی هستند که در زمان قطعی برق، روشن ماندن سرورها و سوییچها را برای مدت زمان مشخصی تضمین میکنند.
پس طراحی یک اتاق سرور استاندارد با سرمایش مناسب و برق UPS، عمر تجهیزات گرانقیمت شما را تا دو برابر افزایش میدهد و مانع از توقف کار پرسنل در زمان قطعی برق میشود.
امکانسنجی دورکاری و ارتباط بین شعب
یکی از مهمترین درخواستهای مدیران در راه اندازی شبکه، امکان اتصال امن به شبکه شرکت از داخل خانه یا حتی از یک شهر دیگر است.
اگر قرار است کارمندان دورکار داشته باشید یا بخواهید شعبه دوم شرکت را در مکان دیگری افتتاح کنید، این موضوع باید در فاز نیازسنجی بررسی شود.
برای این کار، مهندسان شبکه یک تونل مجازی امن (VPN) بین لپتاپ کارمند و سرور مرکزی شرکت ایجاد میکنند.
مزایای ایجاد ارتباط امن از بیرون شبکه
با پیادهسازی این سیستم در راه اندازی شبکه، کارمند شما از خانه دقیقاً همان نرمافزار حسابداری یا اتوماسیون را میبیند که روی سیستم شرکت نصب شده است.
همچنین مدیران عامل میتوانند در زمان مسافرت، به صورت لحظهای دوربینهای مداربسته تحت شبکه را چک کنند یا گزارشهای مالی را بگیرند.
تمام این ارتباطات به صورت رمزنگاری شده منتقل میشوند تا هیچ شخص ثالثی نتواند اطلاعات را در مسیر اینترنت شنود کند.
برای آشنایی دقیقتر با نحوه مدیریت ارتباطات صوتی و تصویری در شبکههای VoIP، پیشنهاد میکنیم مقاله راهنمای جامع پروتکل SIP را مطالعه کنید.
مستندسازی؛ شناسنامه فنی شرکت شما
مستندسازی یعنی تهیه یک دفترچه راهنمای کامل از تمام کابلکشیها، آیپیها (IP)، پسوردها و نقشه شبکه.
مستندسازی در واقع شناسنامه فنی شبکه شرکت شماست. در این مرحله، تمام اطلاعات مهم شبکه شامل مسیر کابلکشیها، آدرسهای IP، تنظیمات تجهیزات، پسوردها و نقشه کلی زیرساخت ثبت و نگهداری میشود. شاید در ابتدا این کار اضافی به نظر برسد، اما هنگام توسعه شبکه، رفع خرابی یا تغییر مدیر IT، ارزش واقعی آن مشخص میشود. بدون مستندات، پیدا کردن مشکلات و مدیریت تجهیزات زمانبر و پرهزینه خواهد بود. به همین دلیل، هر شبکه حرفهای باید مستندسازی دقیق و بهروزی داشته باشد.
چرا این کار در راه اندازی شبکه مهم است؟ فرض کنید دو سال دیگر مدیر IT شما تغییر کند یا بخواهید شبکه را توسعه دهید. اگر مستندات نداشته باشید، نیروی جدید باید روزها وقت بگذارد تا بفهمد هر کابل به کجا رفته است.
هزینه راه اندازی شبکه چقدر است؟
بودجه لازم برای راه اندازی شبکه به عوامل مختلفی مثل متراژ شرکت، برند تجهیزات (مثلا سیسکو یا میکروتیک) و تعداد کاربران بستگی دارد. در جدول زیر، برآورد حدودی هزینهها بر اساس ابعاد شرکت آورده شده است:
| برآورد پیچیدگی و زمان اجرا | تجهیزات اصلی مورد نیاز | تعداد کاربران | ابعاد شبکه |
| کم / ۱ تا ۳ روز کاری | یک سوییچ ۲۴ پورت، مودم روتر، رک کوچک، کابلکشی پایه | تا ۲۰ کاربر | شبکه کوچک |
| متوسط / ۱ تا ۲ هفته | ۲ سوییچ، روتر مجزا، فایروال، سرور پایه، اکسسپوینت | ۲۰ تا ۵۰ کاربر | شبکه متوسط |
| بالا / بیش از ۳ هفته | سوییچهای مدیریتی، فایروال سختافزاری قوی، اتاق سرور استاندارد، SAN Storage | بیش از ۵۰ کاربر | شبکه بزرگ |
نوسانات قیمت تجهیزات نباید باعث تاخیر در توسعه کسبوکار شما شود. شما میتوانید با کارشناسان پردیس پارس تماس بگیرید و در خصوص پیش فاکتور و استعلام قیمت مشاوره رهنمایی لازم کسب کنید.
نتیجهگیری
راه اندازی شبکه شرکت یک سرمایهگذاری بلندمدت است. اگر تجهیزات درستی انتخاب کنید و کابلکشی اصولی داشته باشید، تا سالها نیازی به هزینه مجدد نخواهید داشت. انتخاب یک تیم فنی باسابقه، ریسک قطعی و هدررفت منابع را به صفر میرساند. تیم متخصصان پردیس پارس آماده است تا زیرساخت شبکه شما را با بالاترین کیفیت و بهینهترین هزینه طراحی و اجرا کند.
